Paprikás Csirke Nedir? Macar Usulü Paprikalı Tavuk
Paprikás csirke, tavuk etinin soğan ve paprika temelli bir sosta pişirildiği, genellikle ekşi kremayla tamamlanan geleneksel bir Macar yemeği. İngilizce menülerde “chicken paprikash”, Türkçede ise paprikalı tavuk veya paprika soslu tavuk diye karşımıza çıkıyor. Yanındaki küçük hamur parçalarıyla birlikte, Macar ev yemeklerini tanımak için akılda tutulacak tabaklardan biri.
Biz bu yemeğin tavuk göğsüyle hazırlanan bir versiyonunu Budapeşte’de Frici Papa’da tecrübe ettik. Turuncuya çalan kremamsı sosun yanında nokedli vardı. Paprikayı yalnızca kırmızı bir baharat olarak düşünüyorsanız, bu tabak onun sosun karakterini nasıl belirlediğini gösteriyor.
Paprikás csirke ne demek?
“Csirke” tavuk, “paprikás” ise paprikalı anlamına geliyor. Aynı yemekle “csirkepaprikás” adı altında da karşılaşabilirsiniz. Menüde “csirkemell” yazıyorsa tavuk göğsü kullanıldığını, “nokedlivel” yazıyorsa nokedli eşliğinde sunulduğunu anlayabiliriz. Bizim siparişimizin adı da paprikás csirkemell nokedlivel idi.
İçinde neler var, nasıl hazırlanıyor?
Temelinde tavuk, soğan, yağ ve öğütülmüş paprika var. Sosu tamamlayan başlıca malzeme ise Macarcada tejföl denilen ekşi krema. Macar usulü hazırlıklarda domates ve taze biber de kullanılabiliyor; bazı tariflerde az miktarda unla kıvam veriliyor. Her lokantanın aynı reçeteyi uyguladığını düşünmemek gerekiyor.
Genel hazırlıkta soğan yağda yumuşatılıyor, paprika ekleniyor ve tavuk az miktarda sıvıyla sosun içinde pişiyor. Paprikanın yüksek ateşte yanıp acılaşmaması önemli. Ekşi krema ise sona doğru sosla birleştiriliyor. Sonuç, kızarmış tavuğun üzerine sonradan dökülmüş sıradan bir sostan farklı; tavuk ile sosun birlikte piştiği bir tencere yemeği.
Geleneksel örneklerde kemikli tavuk parçaları sık kullanılıyor. Chicken paprikash hazırlıklarında kemikli parçalarla yapılan uzun ve sakin pişirme öne çıksa da restoranlarda tavuk göğüslü versiyonlarına da rastlanıyor. Bizim fotoğrafımız bu ikinci biçimi gösteriyor.
Paprikás csirke acı mı?
Adında paprika geçmesi, mutlaka çok acı olduğu anlamına gelmiyor. Tatlı Macar paprikası yemeğe biber aroması ve renk katıyor; acı çeşit veya sonradan eklenen acılı çeşni yakıcılığı değiştirebiliyor. “Tatlı paprika” da şekerli bir sos demek değil. Biber türlerini paprika nedir yazımızda ayrı ayrı anlattık.
Yanındaki nokedli nedir?
Nokedli, un ve yumurtayla hazırlanan küçük, düzensiz biçimli haşlanmış hamur parçaları. Galuska adıyla da karşılaşabileceğimiz bu eşlikçi, paprikalı sosla birlikte yeniyor. Biz ilk gördüğümüzde makarna ile küçük mantı hamurları arasında bir şeye benzettik; ancak içi doldurulmuş mantı değil.
Frici Papa’daki soframızda hem paprika soslu tavuğun hem şarap soslu dananın yanında nokedli vardı. İki farklı sosu aynı eşlikçiyle denemek, yemeklerin arasındaki farkı görmemizi kolaylaştırdı.
Gulaş ve pörköltten farkı ne?
Bu yemeklerin ortak noktası paprika olsa da aynı tabaktan söz etmiyoruz. Pörköltün et çeşitlerini ve koyu soslu yapısını ayrı yazımızda anlattık. Macar gulaşı ve pörkölt arasındaki kıvam farkına, paprikás söz konusu olduğunda ekşi kremayla tamamlanan sos da ekleniyor.
| Yemek | Temel ayrım |
|---|---|
| Gulyás / gulyásleves | Macaristan’da çorba karakteri öne çıkar; et ve sebzelerle hazırlanır. |
| Pörkölt | Daha yoğun soslu bir et yemeğidir; geleneksel hazırlıkta sos ekşi kremayla tamamlanmaz. |
| Paprikás csirke | Tavuk, paprika ve genellikle ekşi kremayla tamamlanan kremamsı sos bir aradadır. |
Biz nerede yedik, nasıl bulduk?
Frici Papa’da paprika soslu tavuğu, gulaş çorbası, kırmızı şarap soslu dana ve patatesli domuz etiyle aynı sofrada denedik. Tavuk tabağını beğendik; kendi sıralamamızda şarap soslu dana ve patatesli yemeğin arkasına koyduk. Dolayısıyla bu yazı, bir tabağı sofranın en iyisi ilan etmekten çok, Macar mutfağındaki yerini anlatıyor.
Budapeşte seyahatimizdeki diğer yemeklerimiz gibi bu hesabı da kendimiz ödedik. Fotoğraflar, o ziyaretimizde çektiğimiz kendi tabaklarımızı gösteriyor.
Harbiyiyorum Notu
Bizce paprikás csirke, paprika ile yemeğin ilişkisini anlamak için iyi bir başlangıç. Tavuk eti tanıdık; farklılığı sos ve nokedli getiriyor. Macaristan’da ne yenir? sorusuna yalnızca sokak lezzetleriyle cevap vermemek, ev yemekleri lokantalarındaki bu tabaklara da yer açmak gerekiyor.
Sık sorulan sorular
Chicken paprikash ile paprikás csirke aynı mı?
Evet. Chicken paprikash, yemeğin İngilizce adı. Macarca csirkepaprikás adı da kullanılıyor.
Sosundaki beyaz malzeme yoğurt mu?
Geleneksel hazırlıkta tejföl, yani ekşi krema kullanılıyor. Yoğurtla yapılan uyarlamalar bulunabilir; ancak bunları birebir aynı malzeme saymamak gerekiyor.
Tavuk göğsüyle yapılır mı?
Evet. Biz Frici Papa’da tavuk göğüslü versiyonunu yedik. Menüde csirkemell kelimesi bu parçayı ifade ediyor.
Tavuk yemeği olduğu için domuz ürünü içermez mi?
Bunu yalnızca yemeğin adına bakarak söyleyemeyiz. Bazı hazırlıklarda pişirme yağı olarak domuz yağı kullanılabiliyor. Bu konuda tercihi olanların sipariş sırasında kullanılan yağı da sorması gerekir.
Bu yazılarımız da ilginizi çekebilir;
- Macaristan’da Ne Yenir, Ne İçilir?
- Paprika Nedir? Macar Biberinin Tozdan Ezmeye Uzanan Dünyası
- Gulaş Nedir? Macar Gulaş Çorbası ve Pörkölt Arasındaki Fark
- Budapeşte’de Macar Ev Yemekleri: Frici Papa
UNICEF Türkiye ile birlikte yürüttüğümüz kampanyaya destek olun. Unutmayın, çocukları iyileştirirsek dünya iyileşir!
