Cemil İpekçi’den Kürt Böreği İddiası: İlk Yapan Anneannemin Annesiydi

Yıllardır “Kürt böreği mi, küt böreği mi?” tartışmalarıyla gündeme gelen meşhur böreğin geçmişine ilişkin Cemil İpekçi’den dikkat çekici bir açıklama geldi. Ünlü modacı, Kürt böreğinin ilk kez kendi aile büyüklerinden Ayşe Çeyrekkil tarafından İstanbul Karaköy’de yapıldığını öne sürdü. Ancak böreğin kökenine ilişkin başka bir tarihsel anlatı da bulunuyor.

Cemil İpekçi Kürt böreğinin hikâyesini anlattı

Bee Haber’in sosyal medya hesabında paylaşılan açıklamasında Cemil İpekçi, böreğin isminin yanlış kullanıldığını belirterek “Hayır, defalarca söyledim, Kürt böreği!” dedi.

İpekçi, böreğin ortaya çıkışına ilişkin ailesinden aktardığı hikâyeyi de paylaştı. İddiasına göre böreği ilk hazırlayan kişi, anneannesinin annesi Ayşe Çeyrekkil’di. Büyük dedesi Hasan Bey ise İstanbul’da Karaköy Börekçisi olarak tanınıyordu.

Hikâye Karaköy’deki bekâr odalarında başlıyor

İpekçi’nin anlatımına göre geçmişte Karaköy’deki börekçinin yakınlarında, Anadolu’nun doğusundan İstanbul’a çalışmaya gelen Kürt gençlerin kaldığı bekâr odaları bulunuyordu. Bu gençler sabahları börekçiye uğruyor, ancak ekonomik durumları nedeniyle kıymalı ve soğanlı Safranbolu böreğinden istedikleri kadar yiyemiyorlardı.

İpekçi, Ayşe Çeyrekkil’in bu duruma üzülerek gençler için daha hesaplı ve doyurucu bir börek hazırladığını anlatıyor. Buna göre Ayşe Hanım, böreğin kıymasını çıkarıp soğan miktarını artırmış, üzerine de pudra şekeri ekleyerek farklı bir börek ortaya çıkarmıştı.

Zamanla dükkânın diğer müşterileri bu böreği kimlerin tükettiğini sormaya başlamış ve özellikle Kürt işçiler tarafından tercih edilmesi nedeniyle adı Kürt böreği olarak yerleşmişti. İpekçi’nin açıklamasına Bee Haber’in paylaşımından ulaşabilirsiniz.

Peki, Bileceli Rengo’nun hikâyesi ne olacak?

Cemil İpekçi’nin aile anlatısı dikkat çekici olsa da Kürt böreğinin geçmişine ilişkin daha önce yayımlanmış başka bir tarihçe bulunuyor.

Şahhaydar Yarkın’ın 4 Nisan 2021 tarihinde Gazete Duvar’da yayımlanan, kendi gözlemleri ve börekçilerle görüşmelerine dayalı yazısında, Kürt böreğinin yaratıcısı olarak Bingöl’ün Kiğı bölgesindeki Bilece köyünden İstanbul’a gelen Rengo lakaplı Mehmet Efendi gösteriliyor.

Yarkın’ın aktardığına göre Rengo, 1890’lı yıllarda İstanbul’da çalışan Kürt işçilere yağlı kömbe hazırlayarak işe başladı. Zamanla bu yiyeceği geliştirdi ve bugünkü pudra şekerli böreğin ortaya çıkmasını sağladı.

Börek önce Kasımpaşa ve Unkapanı çevresindeki işçiler arasında yayıldı. Ardından Bileceli börek ustalarının katkılarıyla İstanbul’un farklı semtlerine ulaştı. Yarkın, özellikle Hakkı Gürbey ve ailesinin Kürt böreğinin İstanbul’da yaygınlaşmasında önemli rol oynadığını belirtiyor. Yarkın’ın yazısı burada.

Bugünkü Kürt böreğinin içinde soğan var mı?

İpekçi’nin anlatımındaki ilginç ayrıntılardan biri, böreğin soğanla hazırlandığı yönündeki ifade. Oysa bugün İstanbul börekçilerinde Kürt böreği adıyla satılan ürün, genellikle un, su, tuz ve yağdan hazırlanan kat kat, iç harçsız bir hamur işi. Pişirildikten sonra üzerine pudra şekeri serpilerek servis ediliyor. Yaygın tariflerinde soğan veya kıymalı bir iç harç bulunmuyor.

Bu farklılık, İpekçi’nin aktardığı aile hikâyesini tek başına çürütmese de böreğin tarihsel gelişiminin ayrıca araştırılması gerektiğini gösteriyor.

Kürt böreğinin adı tescillendi mi?

Türk Patent ve Marka Kurumunun erişilebilir kayıtlarına göre Börekçi ve İş Adamları Derneği tarafından 4 Haziran 2025 tarihinde Kürt Böreği adıyla geleneksel ürün adı başvurusu yapıldı. Kurumun kayıtlarında dosyanın durumu hâlen “Başvuru” olarak görünüyor, tescil numarası bulunmuyor. Dolayısıyla başvurunun tamamlanmış bir tescil olduğu söylenemiyor.

Bir börekten daha fazlası: İstanbul’un yemek hafızası

Kürt böreği yalnızca bir hamur işi değil; İstanbul’un işçi kültürü, göç tarihi ve mahalle börekçiliğiyle iç içe geçmiş bir lezzet. Cemil İpekçi’nin anlattığı aile hikâyesi ile Bileceli Rengo’ya dayandırılan köken anlatısı bugün için birbirinden farklı açıklamalar sunuyor. Bunlardan birinin kesin tarihsel gerçek olduğunu söylemek için daha güçlü belgelere ihtiyaç var.

Ancak değişmeyen bir şey var: Üzerine pudra şekeri serpilen o kat kat börek, İstanbul’un köklü yeme içme kültürünün bir parçası olmayı sürdürüyor.

Peki, sizin bildiğiniz Kürt böreği hikâyesi hangisi? Ailenizden duyduğunuz eski bir anlatı ya da hatırladığınız tarihî bir börekçi varsa yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• Bee Haber – Cemil İpekçi’nin açıklaması
• Şahhaydar Yarkın – Bileceli Rengo’nun böreği: Kürt böreği (Gazete Duvar, 2021)
• Türk Patent ve Marka Kurumu – Kürt Böreği başvuru kaydı