Kıymalı Ispanak Tarifi
Kıymalı ıspanak, az miktarda pirincin yemeğin suyuna kıvam verdiği klasik tencere yemeklerinden. Bu tarifte ıspanağı önce kısa süre haşlayıp süzüyor, ardından soğanlı kıymayla birleştiriyoruz. Ekrem Muhittin Yeğen’in reçetesindeki yöntemi koruyarak ölçüleri ve pişirme işaretlerini açıklıyoruz.
Harbi not: Yemeğin su dengesini en çok haşlanmış ıspanağın ne kadar süzüldüğü belirler. Suyunu sıktığınız ıspanağı ekleyin; pirinç pişerken tencerenin tabanını ara sıra kontrol edin.
Porsiyon: Yaklaşık 6 kişilik. Hazırlık: 25 dakika. Pişirme: Yaklaşık 60 dakika. Toplam: Yaklaşık 85 dakika.
Ekipman: Geniş haşlama tenceresi, süzgeç ve kapaklı yemek tenceresi.
Kıymalı Ispanak İçin Malzemeler
- 2 kg taze ıspanak (ayıklanmadan önce)
- 250 g soğan (yaklaşık 3 orta boy), ince doğranmış
- 200 g kıyma
- 100 g sadeyağ
- 600 ml sıcak su veya et suyu (200 ml’lik 3 bardak)
- 30 ml tuzsuz domates salçası (2 silme yemek kaşığı)
- 25 g pirinç
- Tuz, damak tadına göre
- Ispanağı haşlamak için yeterince su
Ölçü ve uyarlama notu: Kitaptaki yarım kahve fincanı, bu uyarlamada 30 ml kabul edildi; salça için 2 silme yemek kaşığı, pirinç için yaklaşık 25 g kullanılıyor. Bunlar eski fincan hacminin kesin dönüşümü değildir. Su bardağı 200 ml, yemek kaşığı 15 ml esas alındı. Kaynak 100 g sadeyağ veya margarin verir; burada sadeyağ seçildi. 2 kg ölçüsü çiğ ıspanağa aittir, haşlanmış ıspanağa değil. Porsiyon sayısı servis büyüklüğüne göre değişir.
Kıymalı Ispanak Nasıl Yapılır?
1. Ispanağı temizleyip haşlayın
Ispanağın kök uçlarını ve yıpranmış yapraklarını ayıklayın. Toprağı tamamen gidene kadar birkaç su yıkayın. Geniş bir tencerede kaynayan suya partiler halinde alın; yaklaşık 5 dakika haşlayın. Süzgece çıkarın, elle tutulabilecek kadar ılınınca fazla suyunu nazikçe sıkın ve kabaca doğrayın.
2. Soğan ve kıymayı kavurun
Geniş bir tencerede 100 g sadeyağı eritin. 250 g ince doğranmış soğanı orta ateşte yaklaşık 5 dakika, yumuşamaya başlayana kadar çevirin. 200 g kıymayı ekleyin; kaşıkla topaklarını dağıtarak suyunu salıp yeniden çekene kadar yaklaşık 8–10 dakika pişirin.
3. Malzemeleri birleştirin
Tencereye haşlanıp suyu sıkılmış ıspanağı ve yıkanıp süzülmüş 25 g pirinci ekleyin. Salçayı 600 ml sıcak suyun veya et suyunun bir kısmında açıp kalan sıvıyla birlikte tencereye aktarın. Tuzunu az miktarda ekleyin ve karıştırın.
4. Pirinci yumuşatıp servis edin
Kaynama başlayınca kapağı kapatın, hafif kaynamayı sürdürecek şekilde ateşi ayarlayın. Yaklaşık 35–40 dakika, pirinç tamamen yumuşayana kadar pişirin. Ara sıra tabanı kontrol edin; su azalırsa küçük miktarlarda sıcak su ekleyin. Fazla sulu kaldıysa son birkaç dakika kapağı açık pişirin. Tuzunu kontrol edip sıcak servis edin.
Kıymalı Ispanağın Püf Noktaları
- Ispanağı yıkarken sudan elinizle veya süzgeçle kaldırın; kabın dibine çöken toprağı yeniden yapraklara dökmeyin.
- Soğan için adet yerine 250 g ölçüsünü esas alın. Soğanların boyu değiştiğinden üç adet her zaman aynı ağırlığa gelmez.
- Pirinç az görünse de bu yemekte ana malzeme değil, kıvam veren bir yardımcıdır.
- Et suyu veya tuzlu salça kullanıyorsanız tuzu başlangıçta azaltın, son tadımda ayarlayın.
Yanına Ne Gider?
Biz bu yemeğin yanına sade yoğurt ve bir dilim ekmek koymayı seviyoruz. Daha geniş bir sofra için haydari veya zeytinyağlı bir sebze yemeği de eklenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ispanağı haşlamadan yapabilir miyim?
Bu reçetenin su hesabı önceden haşlanıp suyu sıkılmış ıspanak içindir. Çiğ ıspanağı doğrudan eklemek farklı bir yöntemdir; aynı 600 ml suyu düşünmeden eklemeyin, çünkü yapraklar pişerken ayrıca su bırakır.
Sadeyağ yerine tereyağı olur mu?
Kullanılabilir; tereyağı su ve süt bileşenleri de içerdiğinden sadeyağla birebir aynı sonuç vermez. Yağı yakmadan eritin ve suyu pişirme sırasında kıvama göre kontrol edin.
Kaynak: Ekrem Muhittin Yeğen, Alaturka–Alafranga Yemek Öğretimi ve Sofra Düzeni–Sofra Görgüsü, sayfa 443, reçete 476: “Ispanak (Kıymalı)”. Metin özgün anlatımla uyarlandı; modern ev ölçüleri, yaklaşık porsiyon ve hazırlık süresi editoryal olarak eklendi. Sayfanın altındaki kuşbaşı etli varyasyonun devamı bu tarife dahil edilmedi.
