Fasulye Pilakisi Tarifi: Tam Kıvamında Zeytinyağlı
Fasulye pilakisi, kuru fasulyenin zeytinyağı, kök sebzeler ve sarımsakla ağır ağır pişirilip dinlendirilmesiyle hazırlanan klasik bir soğuk yemektir. Harbiyiyorum kitaplığındaki eski bir Yemek Öğretimi tarifinden yola çıkarak bu nefis pilakiyi bugünün ev mutfağına uygun ölçülerle yeniden kurduk. Kitaptaki patates, kereviz, havuç ve taze soğan dörtlüsünü koruduk; fasulyenin kabuğunu çatlatmadan pişirmek için yöntemi biraz daha ayrıntılı anlattık.
Sonuç; salçasız, domatessiz, zeytinyağının tadını gerçekten hissettiren, sebzeleri dağılmayan ve ertesi gün daha da güzelleşen bir fasulye pilakisi tarifi. Meze sofrasına da, hafif bir öğüne de yakışır.
Harbi not: Pilakiyi sıcakken servis tabağına aktarmayın. Fasulyeler kendi tenceresinde soğursa kabukları daha az çatlar, yemek suyunu daha dengeli çeker ve ertesi gün çok daha lezzetli olur.
Fasulye Pilakisi Nedir?
“Pilaki” yalnızca bir yemek adı değil, zeytinyağlı bir pişirme usulüdür. Bakliyat ya da balık; soğan, sarımsak, havuç ve kimi tariflerde patates-kereviz gibi sebzelerle birlikte pişirilir, sonra kendi tenceresinde soğumaya bırakılır. Fasulye pilakisinin kuru fasulye yemeğinden temel farkı salça kullanılmaması, zeytinyağı karakterinin belirgin olması ve yemeğin ılık ya da soğuk servis edilmesidir.
Eski tarifte zeytinyağı miktarı oldukça cömert tutulmuş. Biz aynı parlak dokuyu ve klasik lezzeti koruyacak, fakat evde daha dengeli sonuç verecek şekilde miktarı 150 mililitreye indirdik. Dilerseniz servis sırasında üstüne 1–2 yemek kaşığı daha iyi zeytinyağı gezdirebilirsiniz.
Fasulye Pilakisi Tarifi Kaç Kişilik?
| Kaç kişilik? | 6 kişilik |
|---|---|
| Hazırlık | 20 dakika |
| Islatma | 8–12 saat |
| Pişirme | Yaklaşık 75 dakika |
| Dinlendirme | En az 2 saat |
Fasulye Pilakisi Tarifi İçin Malzemeler
- 400 gram kuru fasulye (yaklaşık 2 su bardağı)
- 1 büyük kuru soğan
- 5 dal taze soğan
- 1 büyük havuç
- 1 büyük sarı patates (yaklaşık 120 gram)
- 1 küçük kereviz kökü veya 75 gram ayıklanmış kereviz
- 5 diş sarımsak
- 150 mililitre zeytinyağı (yaklaşık 3/4 su bardağı)
- 1,5 çay kaşığı toz şeker
- 1,5 çay kaşığı tuz; gerekirse biraz daha
- 750–900 mililitre sıcak su
- Yarım demet maydanoz
- Servis için limon dilimleri
Malzeme notu: Orta boy ve ince kabuklu dermason fasulye pilaki için çok uygundur. Aynı paketten, birbirine yakın büyüklükte taneler kullanmak eşit pişme sağlar.
İsteğe bağlı: Daha renkli bir pilaki isteyenler soğan yumuşadıktan sonra kabuğu soyulmuş 1 küçük domates ekleyebilir. Ancak kitaptaki temel tarif domatessizdir; biz de zeytinyağlı, açık renkli klasik çizgiyi öneriyoruz.
Fasulye Pilakisi Nasıl Yapılır?
- Fasulyeyi ıslatın: Kuru fasulyeleri ayıklayıp bol suyla yıkayın. Üzerini en az dört parmak geçecek soğuk suda 8–12 saat bekletin.
- Ön haşlama yapın: Islatma suyunu dökün. Fasulyeleri tencereye alın, üzerini bol sıcak suyla geçin ve orta-kısık ateşte 20–30 dakika haşlayın. Fasulye tamamen pişmemeli; dışı yumuşamaya başlamalı ama ortası hâlâ hafif diri kalmalı. Süzün.
- Sebzeleri hazırlayın: Kuru soğanı yemeklik doğrayın. Havucu yarım santim kalınlığında yuvarlak kesin. Patates ile kerevizi havuçla yakın büyüklükte küp doğrayın. Taze soğanları yeşil kısımlarıyla birlikte 2 santimlik parçalar halinde kesin. Sarımsakları bütün bırakın.
- Soğanı öldürün: Geniş tabanlı bir tencereye zeytinyağının yaklaşık üçte birini alın. Kuru soğanı bir tutam tuzla, renk aldırmadan 5–6 dakika yumuşatın.
- Tencereyi kurun: Havuç, patates, kereviz, taze soğan ve sarımsağı ekleyin. Birkaç kez çevirip ön haşlanmış fasulyeleri ilave edin. Şeker ve tuzu serpin.
- Yavaşça pişirin: Malzemenin hizasına yaklaşacak kadar, yaklaşık 750 mililitre sıcak su ekleyin. Kaynayınca ateşi kısın, kapağını kapatın. Fasulye yumuşayana kadar 35–50 dakika pişirin. Gerekirse azar azar sıcak su ekleyin; kaşıkla sertçe karıştırmayın, tencereyi kulplarından hafifçe sallayın.
- Zeytinyağını tamamlayın: Fasulye tam kıvamına gelince kalan zeytinyağını gezdirin. Çok kısık ateşte 10–15 dakika daha pişirin ve ocağı kapatın.
- Tenceresinde dinlendirin: Pilakiyi hemen servis tabağına aktarmayın. Kapağı kapalı halde tenceresinde oda sıcaklığına gelmesini bekleyin. Böylece fasulyelerin kabuğu daha az çatlar ve yemek kendi suyunu çeker. En az 2 saat dinlendirdikten sonra maydanoz ve limonla servis edin.
Fasulye Pilakisinin Tam Kıvamında Olması İçin 7 Püf Noktası
- Fasulyeyi fazla haşlamayın: Ön haşlamada tam yumuşarsa sebzeler pişene kadar dağılır.
- Soğuyana kadar aktarmayın: Eski tarifin en kıymetli uyarısı budur. Sıcak fasulye servis tabağına boşaltılırken kabukları kolayca çatlar.
- Karıştırmak yerine sallayın: Tahta kaşık bile yumuşamış fasulyeleri ezebilir. Tencereyi iki kulbundan tutup nazikçe hareket ettirmek yeterlidir.
- Suyu birden fazla koymayın: Pilaki çorba gibi sulu değil; dibinde parlak, yoğun bir zeytinyağlı sos kalacak kıvamda olmalıdır.
- Patatesi küçük doğrayın: Büyük parçalar fasulyeden geç pişer. Havuç, kereviz ve patatesi birbirine yakın boyda kesmek eşit pişirir.
- Ertesi güne zaman tanıyın: Zeytinyağlıların çoğunda olduğu gibi fasulye pilakisi de bir gece buzdolabında bekleyince daha dengeli bir lezzete kavuşur.
Fasulye Pilakisi Neden Dağılır?
En yaygın neden fasulyeyi ön haşlama sırasında tamamen pişirmektir. Islatılmış fasulyeyi yalnızca dışı yumuşamaya başlayana kadar haşlayın. Pişirme boyunca sertçe karıştırmak, çok yüksek ateş kullanmak ve sıcak pilakiyi servis tabağına boşaltmak da kabukların çatlamasına yol açar.
Fasulye Pilakisi Sulu Olursa Ne Yapılır?
Fasulye piştiği halde tencerede fazla su kaldıysa kapağı açık biçimde 5–10 dakika daha kısık ateşte tutun. Bu aşamada karıştırmayın; tencereyi hafifçe sallayın. Pilakinin soğurken de suyunun bir bölümünü çekeceğini unutmayın. Sıcakken tamamen susuz bırakmak, dinlendiğinde kuru bir sonuç verir.
Fasulye Pilakisi Nasıl Servis Edilir?
Üzerine ince kıyılmış maydanoz serpin, yanına mutlaka limon koyun. Kızarmış ekmek, turşu, kırmızı soğan ve fava gibi zeytinyağlı mezelerle güzel bir başlangıç olur. Tek başına hafif bir öğün yapmak isterseniz yanına sade pilav ya da bol yeşillikli bir salata yeterlidir.
Fasulye Pilakisi Nasıl Saklanır?
Hava almayan bir kapta buzdolabında 3–4 gün saklayabilirsiniz. Servisten 15–20 dakika önce dolaptan çıkarırsanız zeytinyağının aroması daha belirgin olur. Patates çözüldüğünde dokusunu kaybedebildiği için dondurmak yerine taze hazırlayıp buzdolabında tüketmek daha iyi sonuç verir.
Fasulye Pilakisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Fasulye pilakisi sıcak mı yenir?
En iyi sonucu ılık veya soğuk servis edildiğinde verir. Buzdolabından çıkardıktan sonra 15–20 dakika oda sıcaklığında bekletirseniz zeytinyağının aroması daha belirgin olur.
Konserve fasulye kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; ancak konserve fasulye zaten pişmiş olduğu için sebzeleri önce ayrı pişirin. Fasulyeyi son 15 dakikada ekleyin ve nazikçe karıştırın. İki kutu süzülmüş fasulye bu ölçü için yeterlidir.
Düdüklü tencerede yapılır mı?
Yapılır ama fasulyenin cinsine göre süre çok değiştiği için dağılma riski vardır. Fasulyeyi düdüklüde yalnızca ön pişirip pilakiyi normal tencerede sebzelerle tamamlamak daha kontrollü sonuç verir.
Hangi kuru fasulye daha iyi olur?
Orta boy, ince kabuklu dermason fasulye pilaki için çok uygundur. Aynı paketten, benzer büyüklükte taneler seçmek fasulyelerin eşit sürede pişmesini sağlar.
Fasulye pilakisi kaç gün saklanır?
Kapalı bir kapta buzdolabında 3–4 gün saklanabilir. Servis sırasında kullanılacak kaşığın temiz olması raf ömrünü korur.
Dondurulur mu?
Fasulye dondurulabilir; ancak içindeki patates çözüldüğünde dokusunu kaybedebilir. Dondurmayı düşünüyorsanız patatesi çıkarmak veya çok az kullanmak daha iyi sonuç verir.
Fasulye Pilakisi Tarifi
Kuru fasulye, havuç, patates ve kerevizle hazırlanan; taneleri dağılmayan klasik zeytinyağlı fasulye pilakisi.
Hazırlık: 20 dakika · Islatma: 8–12 saat · Pişirme: 75 dakika · Dinlendirme: 2 saat · Porsiyon: 6 kişilik
Malzemeler
- 400 gram kuru fasulye
- 1 büyük kuru soğan
- 5 dal taze soğan
- 1 büyük havuç
- 1 büyük sarı patates
- 75 gram kereviz kökü
- 5 diş sarımsak
- 150 mililitre zeytinyağı
- 1,5 çay kaşığı toz şeker
- 1,5 çay kaşığı tuz
- 750–900 mililitre sıcak su
- Yarım demet maydanoz ve limon
Yapılışı
- Fasulyeyi 8–12 saat ıslatıp süzün.
- Temiz suda 20–30 dakika, ortası hafif diri kalacak şekilde ön haşlayın.
- Soğanı zeytinyağının üçte biriyle renk aldırmadan yumuşatın.
- Sebzeleri, sarımsağı ve fasulyeyi tencereye alın; şeker, tuz ve sıcak suyu ekleyin.
- Kısık ateşte fasulyeler yumuşayana kadar 35–50 dakika pişirin.
- Kalan zeytinyağını ekleyip 10–15 dakika daha pişirin.
- Tenceresinde tamamen soğutup maydanoz ve limonla servis edin.
Not: Kabukların çatlamaması için pilakiyi sıcakken servis tabağına aktarmayın ve pişerken kaşıkla fazla karıştırmayın.
